آزمونهای فریدمن و کوکران٬ تحلیل فرضیهی تفاوتی چند نمونهی وابسته
الف. هدف
آزمونهای کوکران و فریدمن٬ آزمونهایی ناپارامتری هستند که برای بررسی وجود تفاوت بین دو یا چند نمونهی وابسته کاربرد دارند. نمونههای وابسته٬ در تحقیقات آزمایشی بسیار مورد استفادهاند. به صورتی که محقق از یک جامعه قبل و بعد از آزمایشش دو یا چند نمونه میگیرد و تفاوت بین مقادیر این نمونهها را میسنجد. برای نمونه٬ محققی تاثیر آموزش کارمندان را بر عملکرد شغلی آنها را قبل از اجرای برنامه آموزشی اول٬ بعد از اجرای برنامه آموزشی اول و بعد از اجرای برنامه دوم میسنجد. حال وی درصدد است تفاوت بین عملکرد شغلی کارکنان را در این سه مرحله بیابد بنابراین میتواند از آزمون کوکران و فریدمن استفاده نماید. آزمون کوکران همانند آزمون مکنمار در مورد دو نمونه وابسته٬ یک محدودیت دارد و آن این است که باید متغیر مورد نظر دو سطحی باشد. یعنی در مثال ذکرشده باید عملکرد دو سطح داشته باشد.
نکته مهمی که در مورد این دو آزمون باید دانست این است که آنها را میتوان با توزیع کیدو تقریب زد و این یعنی میتوان از این دو آزمون برای بررسیهای دیگر استفاده نمود. مثلا محققی درمییابد که سه متغیر شرایط کار٬ عدالت در پرداخت و غنیبودن شغل در رضایت شغلی کارکنان GMI6. موثرند. وی برای اینکه مشخص نماید که اهمیت و رتبهی هر کدام ازین متغیرها بیشتر است٬ از آزمون فریدمن و کوکران استفاده میکند. و این فرض را تست میکند که آیا رتبه میانگین این سه متغیر با هم متفاوت هستند یا خیر و در صورت تفاوت٬ کدامیک رتبهی بیش.
