آزمونهای همبستگی (دومتغیره) و تحلیل فرضیه رابطهای
۱. هدف
۱-۱ مفهوم همبستگی دو متغیره و علیت
شدت وابستگی دو متغیر به هم را همبستگی گویند. که معمولا آن را با ضریبی بین -۱ تا +۱ بیان میدارند. اگر ضریب همبستگی بین دو متغیر بیشتر از صفر باشد٬ آنها با هم رابطه مثبت دارند. حال اگر ضریب همبستگی بین آنها از صفر کمتر باشد٬ رابطه بین آنها منفی است. ناگفته نماند که اگر نمونهگیری صورت پذیرفته باشد٬ ضریب همبستگی باید از لحاظ آماری٬ معنیدار باشد. همچنین٬ به یاد داشته باشید که همبستگی رابطهی علت و معلولی نیست و تنها بیانگر شدت وابستگی دو متغیر به یکدیگر است.
در جدول زیر٬ آزمونهای همبستگی مختلفی که با SPSS PASW میتوان محاسبه کرد را به نمایش میگذارد
.
| نوع دو متغیر | ضرایب قابل محاسبه | مسیر موجود در نرمافزار |
|
هر دو اسمی یکی اسمی و دیگری رتبهای |
کرامر٬ ضریب توافق C٬ تاوگودمن و کراسکال | Analyze >Descriptive Statistics >Crosstabs| statistics |
| هر دو مقیاس رتبهای | ٬ Dسامرز گاما٬ تاو کندال b و C٬ | |
| یکی با مقیاس اسمی/رتبهای و دیگری فاصلهای/نسبی | مجذور اتا | |
| هر دو فاصلهای/ نسبتی | اسپیرمن و پیرسون | Analyze>Correlate>Bivariate |
آزمونهای همبستگی اسپیرمن و پیرسون٬ پرکاربردترین آزمون در پژوهشهای علوم انسانیاند و از آنجا که در بیشتر پژوهشها برای طیفهای پرسشنامه فواصل مساوی در نظر گرفته میشود٬ متغیرهای اسمی و رتبهای٬ به متغیرهای فاصلهای و نسبتی تبدیل میشوند و برای تحلیل رابطهها٬ از این دو ضریب استفاده میشود. اگر توزیع نرمال باشد٬ از آزمون پارامتری پیرسون ودر غیر اینصورت از آزمون اسپیرمن استفاده میشود.
۱-۲ هدف استفاده
در آزمونهای همبستگی٬ عموما با دو متغیر سروکار داریم. و شدت وابستگی آن دو را میسنجیم. بنابراین برای تست فرضیههای رابطهای از این آزمون استفاده میشود.
